top of page

[77] Chiến tranh dưới đôi mắt trẻ thơ và những nỗi niềm khắc khoải

Đã cập nhật: 2 thg 12, 2022

Sau tất cả, “Chú bé mang Pyjama sọc” là một cuốn sách xứng đáng để chúng ta trải nghiệm.



“Chú bé mang Pyjama sọc” là cuốn sách nhỏ gọn cả về nội dung và hình thức. Hơn 250 trang sách trải đều vừa vặn 20 chương truyện là lời tự thuật của cậu bé 9 tuổi Bruno về cuộc sống thường nhật. Không súng đạn, không có giọt nước mắt đau thương. Nhưng cuốn sách đã chạm được tới hàng triệu trái tim của độc giả.


Lấy bối cảnh thế chiến thứ hai, Bruno cùng gia đình phải chuyển đến một vùng quê cách xa thủ đô Berlin yêu dấu. Ngôi nhà mới trong mắt Bruno “hiu quạnh nhất trên đời”. Nơi đó dường như “không có gì để cười và chẳng có gì để vui”, khiến cậu bé cảm thấy rất “lạnh lẽo, thiếu an toàn”. Tuy nhiên, là một đứa trẻ ưa khám phá, cậu nhanh chóng tự tạo cho mình những thú vui mới mà một trong số đó là phải tìm ra được những người mang pyjama sọc lạ lùng cậu thường thấy qua khung cửa sổ.


Chú bé mang Pyjama sọc


Bruno đã tìm thấy: “Chấm nhỏ biến thành vết đốm rồi biến thành viên tròn rồi biến thành hình dáng rồi biến thành chú bé”. Hai đứa trẻ từ hai bên bờ của hàng rào dây thép gai nhanh chóng kết thân với nhau, ngoài những đồng điệu về tâm hồn như cùng tuổi, cùng ngày tháng năm sinh, với Bruno là sự tò mò và buồn chán, với Shmuel, theo một nghĩa nào đó thật đáng buồn: “vì đói”.


Qua đôi mắt quan sát ngây thơ của Bruno, Shmuel hiện lên gầy gò nhỏ bé, gương mặt xám ngoét đượm buồn. Mặc cho những khác biệt đến đối lập, Shmuel và Bruno cùng nhau tâm sự về cuộc sống. Bruno kể cho Shmuel về ngôi nhà của cậu ở Berlin, về 3 người bạn thân mà thậm chí cậu đã chẳng nhớ nổi tên, về chị Gretel - một bà chị gái như bao chị gái khác, có những thói quen khủng khiếp "sáng nào cũng chiếm nhà tắm kinh khủng lâu lắc” hay thường xuyên ra vẻ người lớn với Bruno. Shmuel lại kể Bruno về cuộc sống bên trong hàng rào thép gai. Shmuel còn nhắc đến cha và gia đình. Trước khi bị bắt vào trại tập trung, gia đình Shmuel từng rất hạnh phúc. Em có cuộc sống êm đềm với cha là một thợ sửa đồng hồ, và em tự hào vì điều đó. Bruno cũng tự hào về cha cậu, nhưng em không thể nói rõ chính xác cha làm gì. Bruno chỉ biết cha được Quốc trưởng trọng dụng, là “Ngài chỉ huy” bảo vệ cuộc sống mọi người, thật nực cười và chua chát…


Sự thật rằng Bruno không biết gì đến tội ác ở phía bên kia hàng rào cùng cái số phận khủng khiếp mà cậu bạn Shmuel phải gánh chịu quả thực đau đớn và bi thương. Nhưng mặc dù không hiểu, Bruno vẫn dành cho bạn mình thứ tình cảm rất đỗi chân thành, trong sáng.

Tình bạn của hai đứa trẻ khiến người ta vừa cảm phục, vừa đau xót. Là Shmuel hiểu chuyện, là Bruno hồn nhiên, là những mất mát của nỗi buồn chiến tranh.


Tuyến nhân vật phụ


Những nhân vật khác, đại diện cho những con người và tầng lớp khác nhau trong chiến tranh. Bố Bruno, Trung úy Kotler, thầy giáo dạy kèm,.. họ đều là tay sai cho Chế độ của Hitler, máu lạnh và vô cảm. Là mẹ Bruno, Gretel, chị hầu gái Maria -nạn nhân gián tiếp của chiến tranh, sống trong một xã hội tàn khốc được nuôi dưỡng bởi những kẻ độc tài. Xét đến cùng khi đã nhìn thấu cái xã hội ấy, họ vẫn chẳng thể làm gì khác ngoài chấp nhận rồi dằn vặt cho chính quyết định của mình. Đó còn là ông Pavel “người gọt khoai tây”. Nếu ở một cuộc đời khác, ông ấy đã là một bác sĩ. Một bác sĩ.


Nỗi đau khắc khoải nằm lại trên trang sách và trong trái tim mỗi người


“Nếu đã từng đọc Người đua diều để rồi ám ảnh với thủ pháp sử dụng câu lắng đọng: “Vì cậu, như cả ngàn lần rồi” (For you, a thousand times over) đặc tả cho tình cảm của hai cậu bé năm nào. Với “Chú bé mang Pyjama sọc” ta vẫn mãi nghe được câu nói: “Cậu là bạn thân nhất của tớ, Shmuel. Bạn thân nhất đời của tớ”.


Đáng tiếc, “Chú bé mang Pyjama sọc” chẳng thể có nổi cái kết huy hoàng của “Người đua diều”. Tất cả còn lại của cuốn sách này là một hiện thực tàn khốc đến bi ai. Nếu như trên phim kết thúc với phân đoạn tiếng khóc xé ruột của mẹ Bruno thì trong truyện, mọi thứ dừng lại ở hình ảnh cha Bruno ngã xuống “đúng chính xác vị trí mà suốt một năm trước chiều nào Shmuel cũng ngồi”, thẫn thờ cùng tuyệt vọng. Thứ duy nhất giữ lại chút ấm áp cho câu chuyện này nằm ở chi tiết Bruno “siết chặt lấy bàn tay của Shmuel” và sau tất cả “không gì trên đời có thể thuyết phục Bruno dời bàn tay ấy”, tình bạn của hai đứa trẻ đã đi vào bất diệt.


Sau tất cả, “Chú bé mang Pyjama sọc” là một cuốn sách xứng đáng để chúng ta trải nghiệm. Khép trang sách lại, tôi không biết nói gì hơn ngoài cảm giác buồn, nỗi buồn mà có lẽ đã chẳng còn cơ hội để cứu vãn nhưng ít nhất như chính tác giả John Boyne từng viết: “ Không có chuyện gì giống như thế có thể xảy ra được nữa” , và điều này phụ thuộc phần nhiều vào hành động của chúng ta.


 

Bài dự thi số 77

Thí sinh dự thi: Nguyễn Hương Trang

Cuộc thi viết Trú đông: ấp ủ tâm hồn trong từng trang sách



43 lượt xem7 bình luận

Bài đăng liên quan

Xem tất cả